Hoe ga je om met de menopauze?

De menopauze is een natuurlijke fase in het leven van een vrouw, gekenmerkt door het definitief stoppen van de menstruatie. De menopauze wordt veroorzaakt door een afname van de productie van oestrogeen en progesteron door de eierstokken. Een vrouw bevindt zich officieel in de menopauze wanneer zij twaalf opeenvolgende maanden geen menstruatie heeft gehad.

De gemiddelde leeftijd waarop de menopauze plaatsvindt, is ongeveer 51 jaar. Bij sommige vrouwen kan die eerder of later optreden, afhankelijk van factoren zoals genetica, levensstijl en gezondheid. Er zijn echter ook vrouwen die om medische redenen sneller in de menopauze worden gebracht.

• De overgangsfase waarin de hormoonspiegels schommelen en menstruaties onregelmatig worden, noemen we de perimenopauze. In deze fase kunnen al klachten optreden, en ze kan enkele jaren duren.
• De eerste dag van de laatste menstruatie noemen we de menopauze.
• De jaren na de menopauze, waarin de symptomen geleidelijk kunnen afnemen, noemen we de postmenopauze. Deze fase beslaat de rest van je leven.

Het is noodzakelijk om je goed voor te bereiden op de verschillende fasen zodat je ze in een optimale conditie kan doorlopen. Zo kan je preventief werken om chronische aandoeningen zoals bijvoorbeeld osteoporose te voorkomen of te beperken. Een menopauzeconsulent kan je daarbij helpen en door middel van een uitgebreide anamnese alles in kaart brengen. Als het nodig blijkt verwijzen we door naar de huisarts of gynaecoloog.

Veelvoorkomende symptomen van de overgang zijn opvliegers en nachtelijk zweten, wat vaak gepaard gaat met slaapproblemen en vermoeidheid. Daarnaast kunnen vrouwen stemmingswisselingen ervaren zoals prikkelbaarheid, angst en zelfs depressieve gevoelens. Hormonale veranderingen kunnen ook leiden tot vaginale droogheid en een verminderd libido, wat het dagelijks leven en relaties kan beïnvloeden. Een andere veelgehoorde klacht is gewichtstoename en een verandering in de lichaamsbouw, waaronder meer vetopslag rond de buik. Tot slot melden sommige vrouwen geheugenproblemen of het gevoel van een ‘wattenhoofd’, wat helder denken en concentreren moeilijker maakt.

Een gezonde levensstijl kan veel klachten tijdens de overgang verlichten of zelfs voorkomen.

Het is belangrijk om te kiezen voor een gevarieerd dieet: rijk aan groenten, fruit, volle granen en calciumrijke voeding om het lichaam te ondersteunen. Alcohol en cafeïne vermijd je beter, zeker als je last hebt van opvliegers. Een regelmatige fysieke activiteit zoals wandelen, yoga of krachttraining, bieden niet alleen voordelen voor je stemming en je gewicht, maar verbeteren ook je botgezondheid. Verder speelt stressmanagement een cruciale rol: ontspanningstechnieken zoals meditatie of ademhalingsoefeningen kunnen helpen om de balans te bewaren en stress effectief te verminderen. Het is de combinatie van die aanpassingen die bijdraagt aan een gezondere en comfortabelere overgangsfase.

Afhankelijk van de ernst van de klachten en persoonlijke voorkeuren zijn er verschillende opties:

• Aanpassingen in levensstijl op het vlak van voeding, beweging en stressreductie. Dit is de basis voor eventuele vervolgbehandelingen.
• Alternatieve therapieën zoals accupunctuur, yoga of het nemen van voedingssupplementen (steeds in overleg met een deskundige).
• Hormoontherapie (HST) kan helpen om het tekort aan hormonen op te vangen en klachten te verminderen.
• Niet-hormonale medicatie zoals middelen tegen opvliegers of gewrichtsklachten. Let wel: het is belangrijk dat deze medicatie in overleg met een arts wordt afgestemd.
• Psychologische ondersteuning voor emotionele moeilijkheden of andere mentale klachten.

Open communicatie is essentieel. Leg uit wat de menopauze is en hoe het je fysiek en emotioneel beïnvloedt. Dat helpt je partner en omgeving om meer begripvol te zijn. Er zijn ook boeken en informatieve podcasts die je samen kan doornemen om het gesprek te openen.

Het taboe komt voort uit een gebrek aan kennis en door culturele opvattingen die het ouder worden als iets negatief beschouwen. Tal van vrouwen
voelen zich ongemakkelijk om over hun klachten te praten, omdat het gezien wordt als iets ‘privé’, een ‘ouderdomskwaal’ of zelfs als iets dat de kans op een promotie op het werk zou kunnen ondermijnen… Het is echter een periode die ook positieve kanten heeft. Je kan meer tijd vrij nemen voor jezelf en je partner, je kan jouw levenservaringen delen met anderen, en mogelijk vallen een aantal zorgtaken weg. Door sensibilisering en erover te praten, kan het taboe doorbroken worden.

Heb je nood aan meer informatie of advies? Bespreek je vragen en klachten met je huisarts of neem contact op met een menopauzeconsulent. Zij kunnen je begeleiden en samen met jou zoeken naar de aanpak die het best bij jouw situatie past.

Wist je trouwens dat VNZ een terugbetaling voorziet voor een consultatie bij een menopauzeconsulent? Lees er alles over op deze pagina: Terugbetaling menopauzeconsulent.

Dit artikel is een herwerking van een interview met menopauzeconsulent Ann Vereerstraeten dat verscheen in Objectief & Gezond 03/2025.